სოციალურ მეცნიერებათა კვლევის მეთოდები

მეორე შეხვედრა

• ლექცია: თვისებრივი და რაოდენობრივი მეთოდები
• სემინარი:

• ეპისტემოლოგია: ფილოსოფიური სწავლება ცოდნის და შემეცნების ბუნების შესახებ

• რა შეიძლება იყოს მიჩნეული მეცნიერულ ცოდნად

• ადამიანები და ბუნების მეცნიერების კვლევის ობიექტები განსხვავებულია

  • ვილჰელმ დილთი

• სოციალურმა მეცნიერებმა სოციალური ქმედების სუბიექტური მნიშვნელობა უნდა შეისწავლონ, და არა - კანონზომიერებები

• ვებერი (Verstehen - გაგება)
• ინტერპრეტაციული მეთოდების ამოცანაა, გაიგოს, თუ როგორ აღიქვამენ ადამიანები სუბიექტურ რეალობას და როგორ ანიჭებენ ამა თუ იმ ფენომენს მნიშვნელობას
• გაგება თვისებრივად განსხვავდება საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში დამკვიდრებული ახსნისგან

• ფენომენოლოგია: მკვლევრის მიზანია, გაიგოს, თუ როგორ აღიქვამენ ადამიანები გარემომცველ სამყაროს

  • ედმუნდ ჰუსერლი, მარტინ ჰაიდეგერი (მნიშვნელობისა და ცხოვრებისეული გამოცდილების როლი)

• კონტექსტს თვისებრივი მკვლევრისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს:

,,მიდგომა, რომლითაც ბუნებისმეტყველები სამყაროს შეისწავლიან, მოლეკულების, ატომებისა თუ ელექტრონებისთვის არაფერს წარმოადგენს. მაგრამ სოციალური მეცნიერის დაკვირვების ველს - სოციალურ რეალობას - მისი მცხოვრებლებისთვის სპეციფიური მნიშვნელობა გააჩნია'' (Schutz, 1962)

• ჰერმენევტიკა: მეთოდოლოგია, რომლის მეშვეობით შესაძლებელია ადამიანურ ქცევათა და ამ ქცევების შედეგების ინტერპრეტაცია

• სიღრმისეულად შეისწავლის სოციალურ ცხოვრებას

• ,,ბუნებრივი გარემოს'' - კონტექსტის მნიშვნელობა

• ფენომენის გაგების და ინტერპრეტაციის მნიშვნელობა

• სიღრმისეული ინტერვიუ

• ფოკუსჯგუფი

• ცხოვრების ისტორია

• ზეპირი ისტორია

• დაკვირვება

• მონოგრაფიული გამოკვლევა

• ადამიანები საგნებს მნიშვნელობებს ანიჭებენ და ამ მნიშვნელობების მიხედვით მოქმედებენ

• საგანთა მნიშვნელობა ყალიბდება სოციალური ინტერაქციის პირობებში

• სოციალური მოქმედება დამოკიდებულია ინტერპრეტაციის პროცესზე

• საგანთა მნიშვნელობა იცვლება ინტერპრეტაციის პროცესში

Blumer, 1969

• სოციალური ანთროპოლოგია (ბრონისლავ მალინოვსკი, მარგარეტ მიდი)
• ჩიკაგოს სკოლის სოციოლოგია (პარკი, ბერჯესი, თომასი, ზნანიეცკი)

• ობიექტური რეალობა არსებობს, მისი გაგება და ზოგადი კანონზომიერებების დადგენა შესაძლებელია;

• კონტი, დიურკემი, ბეკონი, პოპერი, ტალკოტ-პარსონსი, მერტონი, ლაზარსფელდი…

• მეცნიერული მეთოდი
  • არისტოტელე, ფრენსის ბეკონი, ჯონ სტიუარტ მილი
• ოგიუსტ კონტი: ,,პოზიტივიზმი'' და ,,სოციოლოგია''
  • სოციალურმა მეცნიერებებმა უნდა მიიღონ საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების მეთოდები
• კარლ პოპერი ⚫🦢🦢🦢
  • გაბათილების შესაძლებლობა სამეცნიერო ცოდნის მთავარი კრიტერიუმია

• ფენომენალიზმი: მეცნიერულ ცოდნად ჩაითვლება მხოლოდ ის, რაც წარმოადგენს ფენომენს და და რისი შეგრძნებაც შეიძლება.

• დედუქტივიზმი: თეორიის მიზანი ჰიპოთეზის შექმნაა, რაც თავის მხრივ უნდა შემოწმდეს.

• ინდუქტივიზმი: ცოდნა ფაქტების შეგროვებით წარმოიშობა, რომლებიც კანონთა საფუძველს წარმოადგენენ

• სამეცნიერო კვლევა ობიექტურად უნდა ჩატარდეს

• პოზიტიური და ნორმატიული დებულებები განსხვავებულია; სამეცნიერო კვლევის საგანს პირველი მათგანი წარმოადგენს

  • პოზიტიური დებულება: როგორია სამყარო?
  • ნორმატიული დებულება: როგორი უნდა იყოს სამყარო?

• სტატისტიკური მნიშვნელოვნება
  • ფიშერი (სტატისტიკური მნიშვნელოვნების შემოწმება, p-მნიშვნელობები)
  • ნეიმან-პირსონი (ჰიპოთეზის შემოწმება, პირველი და მეორე გვარის შეცდომები)
• ბაიესური სტატისტიკა
• მიზეზშედეგობრივი მოდელირება

• რაოდენობრივი კუთხით შეისწავლის სოციალურ ფენომენს

• რამდენი?

• აღწერს და გამოავლენს მიზეზშედეგობრივ კავშირებსა და ასოციაციას

  • კაუზალობა და კორელაცია

• სოციალური გარემო შესაბამის კანონებს ემყარება, რომელთა გაზომვა და გამოვლენა შესაძლებელია

• მასობრივი გამოკითხვა

• რანდომიზებული ექსპერიმენტი

• აღწერა და ე.წ. კამერალური სტატისტიკა

• ე. წ. დიდი მონაცემები

• შერეული მეთოდები

• ინტერაქტიული კონტინუუმი