სმკმ: მეორე შეხვედრა

სოციალურ მეცნიერებათა კვლევის მეთოდები

დავით სიჭინავა
ოდესმე, მარტის ბოლოს...

მეორე შეხვედრა

დღევანდელი შეხვედრის გეგმა

  • ლექცია: თვისებრივი და რაოდენობრივი მეთოდები
  • სემინარი:

წინა ლექციის გახსენება: სუბიექტივისტური და ობიექტივისტური მიდგომები

Drawing

წინა ლექციის გახსენება: ეპისტემოლოგია

  • ეპისტემოლოგია: ფილოსოფიური სწავლება ცოდნის და შემეცნების ბუნების შესახებ

  • რა შეიძლება იყოს მიჩნეული მეცნიერულ ცოდნად

ეპისტემოლოგია: ინტერპრეტივიზმი

  • ადამიანები და ბუნების მეცნიერების კვლევის ობიექტები განსხვავებულია

    • ვილჰელმ დილთი
  • სოციალურმა მეცნიერებმა სოციალური ქმედების სუბიექტური მნიშვნელობა უნდა შეისწავლონ, და არა - კანონზომიერებები

ეპისტემოლოგია: ინტერპრეტივიზმი

  • ვებერი (Verstehen - გაგება)
  • ინტერპრეტაციული მეთოდების ამოცანაა, გაიგოს, თუ როგორ აღიქვამენ ადამიანები სუბიექტურ რეალობას და როგორ ანიჭებენ ამა თუ იმ ფენომენს მნიშვნელობას
  • გაგება თვისებრივად განსხვავდება საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში დამკვიდრებული ახსნისგან

ეპისტემოლოგია: ინტერპრეტივიზმი

Drawing

ეპისტემოლოგია: ინტერპრეტივიზმი

  • ფენომენოლოგია: მკვლევრის მიზანია, გაიგოს, თუ როგორ აღიქვამენ ადამიანები გარემომცველ სამყაროს

    • ედმუნდ ჰუსერლი, მარტინ ჰაიდეგერი (მნიშვნელობისა და ცხოვრებისეული გამოცდილების როლი)
  • კონტექსტს თვისებრივი მკვლევრისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს:

,,მიდგომა, რომლითაც ბუნებისმეტყველები სამყაროს შეისწავლიან, მოლეკულების, ატომებისა თუ ელექტრონებისთვის არაფერს წარმოადგენს. მაგრამ სოციალური მეცნიერის დაკვირვების ველს - სოციალურ რეალობას - მისი მცხოვრებლებისთვის სპეციფიური მნიშვნელობა გააჩნია'' (Schutz, 1962)

  • ჰერმენევტიკა: მეთოდოლოგია, რომლის მეშვეობით შესაძლებელია ადამიანურ ქცევათა და ამ ქცევების შედეგების ინტერპრეტაცია

ეპისტემოლოგია

პოზიტივიზმი ინტერპრეტივიზმი
ადამიანთა ქცევის კანონზომიერებების დადგენა რესპონდენტთა ცხოვრების სიღრმისეული შესწავლა და მათი ქმედებების ემპათიური გაგება
სოციალურმა მეცნიერებმა ბუნებისმეტყველების მსგავსი მეთოდები უნდა გამოიყენონ ქმედებათა რესპონდენტების თვალით შესწავლისთვის, ზუსტი მეცნიერებების მოდელების გამოყენება უსარგებლოა
ადამიანთა ქმედებების ახსნა ზოგადი კანონების (სოციალური ნორმების) გამოყენებითაა შესაძლებელი რახან ადამიანები უნიკალურ და რთულ არსებებს წარმოადგენენ, მათი გამოცდილებები უნდა შევისწავლოთ არა ,,ობიექტური'', არამედ - ,,სუბიექტური'' მიდგომით

თვისებრივი თუ რაოდენობრივი?

რაოდენობრივი თვისებრივი
თეორიის როლი კვლევაში დედუქტივიზმი; თეორიის შემოწმება ინდუქცია. თეორიის გენერირება
ეპისტემოლოგიური მიდგომა: საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა მოდელი, კერძოდ - პოზიტივიზმი ინტერპრეტივიზმი

თვისებრივი კვლევა

Drawing

თვისებრივი კვლევა

  • სიღრმისეულად შეისწავლის სოციალურ ცხოვრებას

  • ,,ბუნებრივი გარემოს'' - კონტექსტის მნიშვნელობა

  • ფენომენის გაგების და ინტერპრეტაციის მნიშვნელობა

თვისებრივი კვლევა

  • სიღრმისეული ინტერვიუ

  • ფოკუსჯგუფი

  • ცხოვრების ისტორია

  • ზეპირი ისტორია

  • დაკვირვება

  • მონოგრაფიული გამოკვლევა

თვისებრივი კვლევის თეორია: სიმბოლური ინტერაქციონიზმი

  • ადამიანები საგნებს მნიშვნელობებს ანიჭებენ და ამ მნიშვნელობების მიხედვით მოქმედებენ

  • საგანთა მნიშვნელობა ყალიბდება სოციალური ინტერაქციის პირობებში

  • სოციალური მოქმედება დამოკიდებულია ინტერპრეტაციის პროცესზე

  • საგანთა მნიშვნელობა იცვლება ინტერპრეტაციის პროცესში

Blumer, 1969

თვისებრივი კვლევის ისტორია

  • სოციალური ანთროპოლოგია (ბრონისლავ მალინოვსკი, მარგარეტ მიდი)
  • ჩიკაგოს სკოლის სოციოლოგია (პარკი, ბერჯესი, თომასი, ზნანიეცკი)

თვისებრივი კვლევის ისტორია

Drawing

ეპისტემოლოგია: პოზიტივიზმი

Drawing

ეპისტემოლოგია: პოზიტივიზმი

  • ობიექტური რეალობა არსებობს, მისი გაგება და ზოგადი კანონზომიერებების დადგენა შესაძლებელია;

  • კონტი, დიურკემი, ბეკონი, პოპერი, ტალკოტ-პარსონსი, მერტონი, ლაზარსფელდი…

ეპისტემოლოგია: პოზიტივიზმი

  • მეცნიერული მეთოდი
    • არისტოტელე, ფრენსის ბეკონი, ჯონ სტიუარტ მილი
  • ოგიუსტ კონტი: ,,პოზიტივიზმი'' და ,,სოციოლოგია''
    • სოციალურმა მეცნიერებებმა უნდა მიიღონ საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების მეთოდები
  • კარლ პოპერი ⚫🦢🦢🦢
    • გაბათილების შესაძლებლობა სამეცნიერო ცოდნის მთავარი კრიტერიუმია

ეპისტემოლოგია: პოზიტივიზმი

  • ფენომენალიზმი: მეცნიერულ ცოდნად ჩაითვლება მხოლოდ ის, რაც წარმოადგენს ფენომენს და და რისი შეგრძნებაც შეიძლება.

  • დედუქტივიზმი: თეორიის მიზანი ჰიპოთეზის შექმნაა, რაც თავის მხრივ უნდა შემოწმდეს.

  • ინდუქტივიზმი: ცოდნა ფაქტების შეგროვებით წარმოიშობა, რომლებიც კანონთა საფუძველს წარმოადგენენ

  • სამეცნიერო კვლევა ობიექტურად უნდა ჩატარდეს

  • პოზიტიური და ნორმატიული დებულებები განსხვავებულია; სამეცნიერო კვლევის საგანს პირველი მათგანი წარმოადგენს

    • პოზიტიური დებულება: როგორია სამყარო?
    • ნორმატიული დებულება: როგორი უნდა იყოს სამყარო?

ეპისტემოლოგია: პოზიტივიზმი

  • სტატისტიკური მნიშვნელოვნება
    • ფიშერი (სტატისტიკური მნიშვნელოვნების შემოწმება, p-მნიშვნელობები)
    • ნეიმან-პირსონი (ჰიპოთეზის შემოწმება, პირველი და მეორე გვარის შეცდომები)
  • ბაიესური სტატისტიკა
  • მიზეზშედეგობრივი მოდელირება

რაოდენობრივი კვლევა

Drawing

რაოდენობრივი კვლევა

  • რაოდენობრივი კუთხით შეისწავლის სოციალურ ფენომენს

  • რამდენი?

  • აღწერს და გამოავლენს მიზეზშედეგობრივ კავშირებსა და ასოციაციას

    • კაუზალობა და კორელაცია
  • სოციალური გარემო შესაბამის კანონებს ემყარება, რომელთა გაზომვა და გამოვლენა შესაძლებელია

რაოდენობრივი კვლევა

  • მასობრივი გამოკითხვა

  • რანდომიზებული ექსპერიმენტი

  • აღწერა და ე.წ. კამერალური სტატისტიკა

  • ე. წ. დიდი მონაცემები

რაოდენობრივი კვლევა

Drawing

მეთოდოლოგიათა ომი

  • შერეული მეთოდები

  • ინტერაქტიული კონტინუუმი

თვისებრივი vs. რაოდენობრივი

რაოდენობრივი თვისებრივი
სოციალური ფენომენის შესახებ ფაქტების აღმოჩენა ინფორმანტის პერსპექტივიდან ადამიანთა ქმედების შესწავლა
რეალობა ფიქსირებული და გაზომვადია რეალობა დინამიურია
მონაცემთა მოგროვება საგანთა გაზომვითაა შესაძლებელი მონაცემთა მოგროვება დაკვირვებით და ინტერვიუირებითაა შესაძლებელი
მონაცემთა ანალიზი სტატისტიკური მეთოდებით ხორციელდება მონაცემთა ანალიზი რესპონდენტთა მიერ წამოჭრილი თემების შედარებით და მათი ინტერპრეტაციით ხორციელდება
მონაცემთა პრეზენტაცია სტატისტიკური ცხრილების და დიაგრამების საშუალებით ხდება მონაცემთა პრეზენტაცია ინფორმანტის ენით ხდება

Drawing